De Volkskrant 17-11-1983

Van onze dammedewerker TON SIJUBRANDS

HEERENVEEN — De negentiende en voorlaatste partij heeft nog steeds geelt definitieve beslissing gebracht in de tweekamp om het wereldkampioenschap dammen tussen titelhouder Jannes van der Wal en uitdager Harm Hoewel Wiersma in een van weerskanten haarscherp opgezet duel belangrijk voordeel kreeg en lange tijd uitstekende vooruitzichten op winst had, wist Van der Wal dankzij perfect verdedigen een onmiddellijke troonswisseling te voorkomen. Door dit resultaat zal de uitkomst van de vandaag te spelen slotpartij bepalend zijn voor de vraag wie zich met de wereldtitel mag tooien. Wiersma, o'e. met 20-18 aan de leiding gaat, heeft aan remise genoeg.

Voor wie ook de achttiende ontmoeting had bijgewoond was het treffen van gisteren een verademing. In plaats van hyper-voorzichtige wegen te bewandelen stuurde Van der Wal integendeel van meet af aan op complicaties aan. De wereldkampioen, vechtend voor een van zijn laatste kansen op titelprolongatie, beantwoordde Wiersma's 'Russische variant' (1...17-22 annex 2...12x21) met het haarscherpe 3.35-30. Doordat ook Wiersma zich niet onbetuigd liet (3...20-25, 5...19-23 vooral) kregen de talrijke toeschouwers eindelijk het soort dammen te zien waarop eenieder vóór aanvang van deze match — naar zou blijken ten onrechte — had gehoopt.

Tegenover Van der Wals pogingen tot een Roozenburg-aanval te komen (hiertoe wendde de witspeler al in een vroeg stadium zelfs de kroonschijf aan) stelde Wiersma een agressieve inrichting van zijn eigen rechter vleugel. Het originele en weldadig aandoende openingsspel had zowaar tot een wederzijdse opsluiting kunnen leiden wanneer wit op de 11e zet niet 50-44 maar 37-31 zou hebben gedaan. Bijvoorbeeld 11...14-20 12.38-32 20-24 13.29x20 15x24 (veiliger is hier 25x14) 14.31-27 5-10 15.36--31! 10-14 16.33-28! enz. met vrijwel onberekenbaar spel.

Dat het niet tot zulke halsbrekende situaties kwam hoefde geen verwondering te wekken, maar ook zoals het ging kwam het bord vrijwel in lichterlaaie te staan. Hoewel de eerste twaalf zetten al veel bedenktijd van beide spelers hadden gevergd dacht Van der Wal vooral over de beantwoording van Wiersma's 13...21-27 erg lang na. Die zet was inderdaad nogal verrassend, omdat zwart zich in dergelijke standen doorgaans van bezetting van veld 27 onthoudt zolang wit nog niet op 32 gespeeld heeft. In dit specifieke geval echter kon Wiersma zich 21-27 ongestraft permitteren, omdat wit na 14.37-31 17-22 toch niet 15.26-21? mag spelen wegens de dam-zet 27-32!, 22-28 en 11-17 +.

Zoals gezegd koos Van der Wal na zeer rijp beraad voor de herovering van het midden-bord middels 14.33-28 en 15.37x28, maar of dat wel de juiste beslissing was werd even later betwijfeld, toen Wiersma met zijn ijzersterke tegenspel de witte opzet op de proef stelde. Tegen de dreiging 19...17-22 en 20...18--23 baatte 19.28-23?? niet wegens 25-30!, zodat wit tussen 19.44-40 en 19.45-40 moest kiezen. Na opnieuw zeer veel van zijn bedenktijd te nebben verbruikt gaf Van der Wal de voorkeur aan 19.44-40.

Vermoedelijk zal de wereldkampioen zelf weinig fiducie hebben gehad in het voortbestaan van zijn voorpost op 24, die door Wiersma, na een kort intermezzo met een zwarte indringer op 33, onder vuur werd genomen. Maar Van der Wal verdedigde zich op de sterkst denkbare wijze, ondanks de zorgwekkende tijdnood waarin hij al vroeg was komen te verkeren. Wiersma ruilde zijn pogingen om schijf 24 te veroveren in tegen doorbraakkansen aan wits verzwakte rechter flank. Die bleek echter beter beveiligd dan de uitdager in eerste instantie wellicht gemeend had. Van der Wal hield het hoofd koel en kon tenslotte op fraaie wijze met remise ontsnappen.

Daarmee is alles komen af te hangen van het resultaat van de laatste partij, die vandaag om 12.00 uur in het Postiljon Motel in Heerenveen aanvangt. Als we de derde WK-match die Andreiko en Koeperman in 1972 speelden (20-20) voor het gemak even niet meerekenen, dan is dit de eerste maal in de geschiedenis van de damsport dat een match van twintig partijen nog niet beslist is op het moment dat de laatste ronde ingaat...

Van der Wal - Wiersma (19e partij)