De Volkskrant 14-11-1983

Van onze dammedewerker TON SIJBRANDS

HEERENVEEN — Na zeventien partijen in de tweekamp om het wereldkampioenschap dammen tussen titelhouder Jannes van der Wal en uitdager Harm Wiersma gaat de laatste nog steeds met een minimale voorsprong aan de leiding. Dit weekeinde eindigden zowel de zestiende als de zeventiende ontmoeting in remise, waardoor de stand op 18-16 in het voordeel van Wiersma is gekomen. Met nog maar drie ronden te gaan heeft Wiersma goede vooruitzichten op een nieuwe wereldtitel, al toont het verloop van de laatste twee partijen aan dat in deze match niets zeker is.

Wie gedacht had, dat Wiersma's overwinning in de veertiende partij de inleiding zou vormen tot Van der Wals definitieve ondergang, komt deze dagen zeer bedrogen uit. Niet Van der Wal, maar juist Wiersma zelf ondervindt nadelige gevolgen van het feit dat hij op een voorsprong is gekomen. Wellicht was Van der Wals ongebruikelijke openingsbehandeling er de oorzaak van dat dit in de vijftiende partij nog niet zo goed te merken was. Maar de twee partijen, die zaterdag en zondag in het afgeladen Postiljon Motel in Heerenveen gespeeld werden, maken op ondubbelzinnige wijze duidelijk dat Wiersma, nu hij er eindelijk in geslaagd is de verdediging van Van der Wal te doorbreken, met het slot van deze match nauwelijks raad weet.

In plaats van zijn 'eigen', weldadig aandoende spel te blijven spelen gaat Wiersma sinds enige dagen het geringste risico uit de weg en beperkt hij zich tot krampachtig verdedigen. Deze verandering van tactiek moet door Van der Wal met welgevallen worden gadegeslagen, want de wereldkampioen, die na zijn nederlaag geheel vrijuit speelt en weer het ijzersterke druk-spel laat zien dat hem vorig jaar de eerste prijs in zowel het internationale toernooi van Kislovodsk (USSR) als het WK te Sao Paulo opleverde, krijgt nu plotseling de gelegenheid om Wiersma onder pressie te zetten, zonder dat hij hiervoor naar kamikaze-achtige middelen hoeft te grijpen.

In de partij van zaterdag kon Wiersma Van der Wals aanval nog ruimschoots neutraliseren, maar gisteren stond de uitdager vier uur lang met de rug tegen de muur en moest er serieus met een mogelijke overwinning voor Van der Wal rekening worden gehouden. Die kwam er weliswaar niet uit, maar wanneer de tendens van de laatste dagen doorzet zou het in een van de drie resterende partijen wel degelijk een keer raak kunnen zijn. Het sensationale en voor Wiersma desastreuze gevolg daarvan zou zijn dat Van der Wal, die in deze tweekamp immers als wereldkampioen van start is gegaan (al wordt dit op m.i. zwakke gronden door de Russische Dambond bestreden), in het bezit van zijn titel blijft!

De zestiende ontmoeting was tot op zekere hoogte een reprise van de zevende matchpartij, al was een nogal belangrijk verschil dat Van der Wal in Bunnik met wit speelde en ditmaal met zwart. Een ander verschil was dat, waar Wiersma in de zevende partij met 7...21-26 8.42-38 17-21 9.34-29 20-25 enz. had vervolgd, Van der Wal zaterdag voor het relatief eenvoudiger 19-23x23 koos. Daarop probeerde Wiersma via 9.32-27 enz. zwart met de in vroeger tijden zwak geachte formatie 15/20/24 op te zadelen, maar dat vermocht hem uiteindelijk niet voor nadeel te behoeden.

Met krachtige hand voerde Van der Wal namelijk zijn voorsprong in ontwikkeling op, en hoewel Wiersma met zijn 24e en 27e zet zijn uiterste best deed de vijandelijke aanval tot staan te brengen was het omstreeks de 35e zet toch overduidelijk dat de strategische slag om het centrum door zwart was gewonnen. Het kan haast niet anders of Van der Wal moet in de daarop volgende fase niet het allersterkste spel hebben gevonden, en naar verluidt beschikte de wereldkampioen 'ergens' inderdaad over een kansrijker opbouw. Zoals het echter ging trok Wiersma de zaak weer geheel in evenwicht, al was daar wel de opmerkelijke en koelbloedige manoeuvre 45.29-24! en 46.33-29! voor nodig.

Wiersma - Van der Wal (16e partii)

Van der Wal - Wiersma ( 17e partij)

Het beeld van de zeventiende partij verschilde niet wezenlijk van dat van de zestiende partij, met dien verstande dat Wiersma gisteren in nog veel duidelijker bewoordingen te verstaan kreeg dat hij met Van der Wal nog lang niet klaar is. Opnieuw bouwde Van der Wal met voorbeeldig druk-spel (tempowinst, 35 naar 25 overgeheveld) aan een sterke aanval, waartegen Wiersma's pogingen om het spel in gesloten klassieke banen te leiden maar pover afstaken.

Het was bepaald onthutsend te zien hoe de speler die algemeen (en terecht!) als de sterkste dammer van deze planeet beschouwd wordt en die doorgaans de meest fantastische spelbeelden op het bord tovert, omstreeks de 25e zet zowaar zijn toevlucht moest nemen tot een grote vereenvoudiging, die in een positie van wederzijds acht schijven resulteerde. Maar zelfs na die gigantische ruil bleef Wiersma tamelijk gedrukt staan, en de likwidatie tussen de 40e en 45e zet bracht slechts gedeeltelijk verlichting.

Uiteindelijk bleek na de tijdcontrole dat Wiersma's nadeel nog binnen de perken was gebleven, maar ik vraag mij af of zwart er eveneens zonder kleerscheuren vanaf was gekomen wanneer Van der Wal het nèt iets anders had gespeeld (bijvoorbeeld door 47.45-40 aan 31-27 vooraf te laten gaan).